اگرهای تاریخ ایران- اگر 72

چاپ
( 104 رای )

  ميتينگ طرفداران حزب توده در سال 1332

گردهمایی طرفداران حزب تودۀ ایران در  18 اَمرداد سال 1332، ميدان توپخانه تهران

 

72. اگر نهضت ملي ايران با  كمونيست ها  جدي تر  برخورد  مي كرد

در ميان احزاب و جمعيت هاي سياسي فعال در دوران نهضت كه علل شكست نهضت را به طور علمي مورد تحقيق و بررسي قرار داده و نتايج كار خود را منتشر كرده اند، جامعۀ زحمتكشان ملت ايران (نيروي سوم) و حزب سوسياليست هاي نهضت ملي ايران (1) پيشگام ديگران بوده اند. اين دو سازمان با اشاره به اشتباهات دستگاه رهبري نهضت، حزب توده را عامل اصلي شكست نهضت دانسته اند:

«بين انگلستان و ايران، در مبارزه براي تحصيل پيروزي، يك مسابقه وجود داشت – و يا لااقل اين مسابقه مي بايستي دقيق تر و منظم تر و با قاعده تر و سيستماتيك تر وجود داشته باشد – كه امريكا را به طرف خود جلب كند. در اين مبارزه، امريكا به هر طرف متوجه مي شد «كفه» به آن طرف متمايل مي گرديد.
مهمترين عاملي كه ممكن بود امريكا را به اين يا آن طرف متوجه كند، موضوع مناسبات شوروي و به ويژه حزب توده در داخله بود.
اگر نهضت ملي ايران، در مقابل كمونيست ها روشي قاطع و جدي در پيش مي گرفت، يعني توده اي ها را به هر اسم و رسمي كه ظاهر مي شدند، سرجايشان مي نشاندند و اگر نهضت ملي ايران به معناي واقعي خود حكومت مي كرد و پس از آنكه همۀ عمال ارتجاع را از ميدان خارج كرده بود، اين عمال بيگانه را نيز بر سر جايشان مي نشاندند؛ اگر عملاً اثبات مي كرد كه عليرغم آنان قادر به حكومت كردن واقعي است و مي تواند از اخلال آنان در اقتصاد و سياست و صنعت جلوگيري كرده و مدت زيادي مقاومت اقتصادي را ادامه دهد، در اين صورت سياست امريكا به طرف «كفه» ايران متوجه مي شد.» (2)

برخي معتقدند حزب توده «مترسكي» بود كه انگليسي ها براي پيشبرد مقاصد سياسي خود از آن استفاده مي كردند. چرچيل، نخست وزير انگلستان و ايدن وزير خارجۀ او، براي نگران ساختن افكار عمومي مردم امريكا و غرب، اين نظريه را تبليغ مي كردند كه ادامۀ زمامداري مصدق موجب نيرومندتر شدن حزب توده و توسعۀ نفوذ كمونيست ها در ايران خواهد شد. (3)

«ريچارد كاتم» استاد علوم سياسي دانشگاه پيتسبورگ نوشته است:
«عقيدۀ من در آن زمان، اين بوده و هنوز هم هست كه انگليسي ها از ابعاد ترس و نگراني امريكايي ها از كمونيسم آگاه بودند. در آن موقع، كميتۀ رسيدگي به عمليات عناصر ضد امريكايي كه سناتور جوزف مك كارتي آن را رهبري مي كرد، فعاليت داشت و انگليسي ها با مهارت از اين نگراني، براي قانع كردن و درگير ساختن ما در كودتا استفاده كردند.» (4)

 

 محمد مصدق

محمد مصدق (1345-1261) نمایندهٔ چند دوره مجلس شورای ملی، و نخست‌وزیر ایران در سال‌های1330 تا 1332

 

پاسخ پير احمدآباد (مصدق) در مورد اين «اگر»، خواندني است:

«وقتي ملت، دولتي را سر كار مي آورد و دولت مبعوث ملت است؛ نمي تواند صداي ملت را خفه كند و نگذارد مردم حرفشان را بزنند. خفه كردن صداي مردم، كار سياست استعماري است؛ روش آنهاست كه نَفَسِ كسي در نيايد تا هر كاري دلشان مي خواهد بكنند، تا قرارداد نفت ببندند و كنسرسيوم بياورند و ...»

در جاي ديگر، ضمن اشاره به همين انتقاد، مي نويسد: 

«دولت، نه مي توانست اين آزادي را از مردم سلب كند، چون در سايۀ اين آزادي بود كه مملكت به آزادي و استقلال رسيد و نه مي توانست يك عدۀ نامعلومي را از اين اصول محروم نمايد.» (5)

--

مطالب مرتبط:

70. اگر حزب كارگر انگلستان در انتخابات 1951 پيروز شده بود

71. اگر جمهوري خواهان در انتخابات امريكا پيروز نشده بودند

72. اگر نهضت ملي ايران با كمونيست ها جدي تر برخورد مي كرد

73. اگر دولت مصدق ساقط نشده بود

 اگرهای تاریخ ایران - فهرست مطالب

--
پي نوشت:
1. جامعه سوسياليست هاي نهضت ملي ايران، شاخه اي بود متشكل از گروهي روشنفكران عضو حزب توده ايران كه به دليل وابستگي علني حزب توده به دولت شوروي و انحراف سازمان از اصول حزبي، انشعاب كردند. انشعابيون كه در رأس آنها خليل ملكي تئوريسين نامدار و يكي از رهبران حزب توده بود، طي اعلاميه اي كه در آذرماه 1326 منتشر شد، علت جدايي از حزب توده را اعلام كردند.
خليل ملكي و ياران او در اوج مبارزات ضد استعماري ملت ايران براي ملي كردن صنعت نفت و آگاهي به ضرورت شركت در مبارزه عليه استعمار و استبداد، به جبهه ملي پيوستند و با انتشار مقالات و نشريات تحليلي – سياسي، ماهيت حزب توده را براي روشنفكران ايران روشن ساختند و در همين حال به دانش اطلاعات سياسي و رشد فكري جوانان افزودند.
2. « تاريخ سياسي بيست و پنج ساله ايران». نجاتي، غلامرضا. ج1. ص18.
3. «دور كامل نفت». ايدن، آنتوني. دور كامل نفت، ص 230.
4. « تاريخ سياسي بيست و پنج ساله ايران». نجاتي، غلامرضا. ج1. ص 23 و24.
5. هر دو به نقل از پرويز بابايي.«يك تحقيق علمي و چند اشتباه جزيي»: « تاريخ سياسي بيست و پنج ساله ايران»نوشته غلامرضا نجاتي، آدينه، شماره 87-86، ص48.

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 2563 بار