گفتار 1 شرق شناسي- قسمت اول

چاپ
( 130 رای )

ایرانی از نگاه انیرانی - گفتار 1  شرق شناسی 

نخستين برخوردهاي گستردۀ اروپاييان با فرهنگ هاي ديگر

از قرن پانزدهم ميلادي به بعد با تثبيت و تحكيم قدرت دولتهاي مركزي در كشورهاي اروپاي غربي، طبقۀ فئودال حاكم در اين سرزمين ها براي جلوگيري از بحران هاي داخلي، متوجه سرزمين هاي خارج از اروپا شد و دورۀ اكتشافات جغرافيايي، مسافرت هاي اكتشافي به منظور دستيابي به منابع طبيعي و بازار در قاره هاي ديگر آغاز گرديد.

تمدن غرب در طول پنج قرن گذشته از نظر هجوم فرهنگي و سياسي و ايجاد رخنه در جوامع معاصر، نقش پيشگامانه اي به عهده داشته است. وقتي دريانوردان اروپاي غربي در خلال سدۀ پانزدهم ميلادي بر فن اقيانوس پيمايي مسلط شدند، توانستند وسيلۀ دسترسي فيزيكي به تمام سرزمين هاي مسكوني يا قابل سكونت در تمام سطح كرۀ زمين را از آنِ خود كنند. از آن تاريخ تا زمان حال، فتح اقيانوس ها موجب شده است كه ميان غرب و ديگر جوامع زنده دنيا، چه متمدن و چه كم تمدن، بر پايۀ شرايط غربي، تماس حاصل شود.

گزارش ها و سفرنامه هايي كه در سده هاي 15، 16 و 17 ميلادي در اروپا منتشر شد بر حسب اوضاع جغرافيايي، شرايط سياسي و اجتماعي در سرزمين هاي جديد هر يك تكيه كلام متفاوتي داشته است. سفرنامه هايي كه در باب كشورهاي شرقي، روسيه و آسياي مركزي انتشار يافت توضيح مفصلي در باب كشورهاي شرقي، روسيه و آسياي مركزي انتشار يافت توضيح مفصلي در باب وضع جسماني، شكل و قيافۀ مردم اين مناطق ارائه نمي نمود، بلكه موضوع اصلي آنها تشريح اوضاع اجتماعي و سياسي در اين سرزمين ها بود و ساكنان اين مناطق عمدتاً ظالم و بي دين معرفي مي شدند.

اما در گزارش ها و سفرنامه هايي كه دربارۀ افريقا، امريكاي مركزي و جنوبي انتشار مي يافت، بر رنگ پوست و ساير اختصاصات جسماني به عنوان مسألۀ اصلي تكيه مي شد و در اغلب آنها، مردم اين نواحي به عنوان آدم خور و وحشي قلمداد مي شدند.

تبليغات وسيع و طولاني مدتي از اين گونه سبب شد كه افكار عمومي اروپاييان براي صدها سال مسموم گردد و اثرات اين مسموميت فكري را امروزه مي توان در حركت هاي ضد خارجي در كشورهاي اروپايي مشاهده كرد. (1)

پاراسلسوس(2) امريكاي شمالي را قاره اي تصوير مي كرد كه مردمان آن را موجوداتي نيمه انسان، نيمه حيوان تشكيل مي دهند. (3)

شكاف بين شرق و غرب آن چنان بزرگ بود كه هر يك غريب ترين باورها را دربارۀ ديگري داشت. به عنوان مثال حتي در پايان قرن نوزدهم نيز اين باور به طور گسترده در چين وجود داشت كه خارجي ها، مخصوصاً انگليسي ها چنانچه از ريواس محروم شوند از يبوست خواهند مُرد. (4)

به رغم برخوردها و سوءتفاهم هايي كه رخ داد، تهاجم فزايندۀ اروپاييان به ساير نقاطِ جهان به تدريج امكان درك وجوه اشتراك انسانها را به عنوان يك نوع، و نيز تغييرپذيري فرهنگ انساني را فراهم آورد. (5)

 

--

مطالب مرتبط:

ايراني از نگاه انيراني - فهرست مطالب

ايراني از نگاه انيراني، گفتار 1 .... شرق شناسي، قسمت اول - نخستين برخوردهاي گستردۀ اروپاييان با فرهنگ هاي ديگر

ايراني از نگاه انيراني، گفتار 1 .... شرق شناسي، قسمت دوم - شرق

ايراني از نگاه انيراني، گفتار 1 .... شرق شناسي، قسمت سوم - پيدايش اصطلاح «شرق شناسي»

ايراني از نگاه انيراني، گفتار 1 .... شرق شناسي، قسمت چهارم - استواري رابطۀ «شرق شناسي» و «استعمار»

ايراني از نگاه انيراني، گفتار 1 .... شرق شناسي، قسمت پنجم - ديدگاه شرقي ها به شرق شناسي

ايراني از نگاه انيراني، گفتار 1 .... شرق شناسي، قسمت ششم - غرب شناسي

 

--
پي نوشت:
1. رواساني، دكتر شاپور. فرضيه هاي نژادي در علوم اجتماعي جايي ندارد – اطلاعات سياسي اقتصادي. سال دوازدهم. شمارۀ 7 و 8 فروردين و ارديبهشت 1377. شمارۀ پي در پي 128-127.
2. Paracelsus نويسنده و پزشك مشهور قرن شانزدهم ميلادي.

3. Pagden, Anthony 1982: The fall of Natural Mar; Cambridge University Press, P:23.
4. Oswalt, Wendell Hillman 1972; Other Customs: World Ethnography and its History (NewYork: doubleday), P:23.
5. Hirst, Paul and Penny woolly 1982: Social Relations and H uman Attributes (London: Tavistock)

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 3404 بار