جمعه 15 اسفند 1399

به سایت پدر و پسر خوش آمدید.

گفتار6 ايراني پژوهي در دورۀ قاجاريه- ملکم1

چاپ
( 45 رای )

 تنبیه کردن یک شاگرد در مکتب خانه در دوره قاجار

 تنبیه کردن یک شاگرد در مکتب خانه در دوره قاجار، عکس از آنتوان سوروگین

ملکم:

ايرانيان از يك استبداد به استبدادي ديگر پناه مي برند

 

در تمام كشورهاي اسلامي، هيچ كس از چگونگي ادارۀ دولت و فرمانروايي كشور آگاه نيست و نمي دانند كه دانستن اين امور چه اندازه از آنها دفع شر مي كند و چقدر هم استفاده دارد.
در ميان مردم كشورهاي اسلامي نه فقط كوششي در جهت آزادي ملتها نشده، بلكه حتي تلاشي هم به عمل نيامده تا حد و مرزي براي اقتدار سلاطين بگذارند تا سدي در برابر ستم ها و تجاوزات آنها باشد. (1)
و هر گاه ستم سبب بروز شورش شده، در اثر ناآگاهي مردم نسبت به چگونگي ادارة دولت و حقوق خود، نتيجه اين شده كه پس از براندازي يك ستمگر، ستمگر ديگري را بر خود مسلط كرده اند. ستمگر جديد هنوز بر تخت سلطنت ننشسته است كه همت بر قلع و قمع همان كساني مي گمارد كه مصدر قيام بوده و به سود او آشوب كرده و او را به سلطنت رسانيده اند. (2)
تاريخ ايران پس از يورش اعراب به اين روزگار بر همين منوال است و تغييري در وضع اين كشور پديد نيامده است، بنابراين آباداني كشور كاملاً بستگي به منش و صفات شخص پادشاه دارد.
اگرچه از دو هزار سال پيش تا به اين روزگار، هيچ كشوري به مانند ايران دستخوش بروز حوادث و دگرگوني هاي ويرانگر نبوده، اما شايد هيچ كشوري هم نباشد كه تغيير در اوضاع آن اين قدر كم باشد. شكل دستگاه پادشاهي و شكل دولت و ادارۀ كشور، تجمل پرستي، عادات و رسوم در شهرها، مردم وحشي كوهستانها و روش مقابله با دشمن از ديرباز تاكنون فرقي نكرده و يكسان مانده است. (3)

 

جان مَلکُم

ملكم، جان (Malcolm) سفير انگلستان
(1833-1769)
سِر جان ملكم چندين بار به ايران مسافرت نمود. نخستين سفر وي در سال 1800 صورت گرفت و دولت انگلستان از اين سفر سه هدف را دنبال مي كرد:
1. دولت ايران را وادار نمايد تا مانع از تهديد افغانها به مرزهاي شمال غربي هند شود.
2. موجباتي را فراهم آورد تا از نفوذ فرانسه در ايران جلوگيري كند.
3. سعي در توسعۀ تجارت انگلستان در ايران داشته باشد و در واقع صدور آزادانۀ كالا به ايران بي هيچ حساب و كتابي انجام پذيرد.

نخستين دور مذاكرات با دادن پيشكش ها و رشوه هايي آغاز شد كه در تاريخ ديپلماسي بي مانند و بي سابقه بود. درباريان  بي مايه و پولكي فتحعلي شاه و حتي خود او بسي فريفتۀ ملكم و مجذوب آن گنج باد آورده شدند و محيط براي هر گونه پيشنهاد تحميلي مساعد گرديد.
در اين مأموريت او به هر سه هدف دولت خود دست يافت. شش سال پس از نخستين سفر، ملكم، مجدداً به عنوان سفير به دربار فتحعلي شاه اعزام شد. شهرت سر جان ملكم بيشتر به خاطر كتابي است به نام «تاريخ ايران» كه تاريخ جامعي است از ابتداي سلاطين ايران تا ابتداي سلطنت فتحعلي شاه قاجار.

 

--

مطالب مرتبط:

ايراني از نگاه انيراني - فهرست مطالب

گفتار6 ايراني پژوهي در دورۀ قاجاريه - ملکم۱ : ايرانيان از يك استبداد به استبدادي ديگر پناه مي برند

گفتار6 ايراني پژوهي در دورۀ قاجاريه - ملكم۲ : ايرانيان در ساخت مصنوعات استعداد و مهارت دارند، ولي از حمايت حكومت ها برخوردار نمي شوند

گفتار6 ايراني پژوهي در دورۀ قاجاريه - ملكم۳ : ايرانيان چون به جاه و مقام مي رسند، اسراف كار و حريص مي شوند

گفتار6 ايراني پژوهي در دورۀ قاجاريه - ملكم۴ : ايراني ها دروغگو و دورو هستند و خود به آن اذعان دارند

 

--
پي نوشت:
1. ويل دورانت در كتاب درآمدي بر تاريخ تمدن مي نويسد: «كشورهايمان چون از تجمع ما پديد آمده اند، همان هستند كه ما هستيم، قوانين و احكامشان بر مبناي طبايع ما، كردار زشت و زيباي ماست در مقياسي بس بزرگتر.»
2. فراز و نشيب حكومتي در جامعۀ سنتي ايران عبارت بوده است: استبداد – فتنه و آشوب - استبداد – فتنه و آشوب - ... ، سقوط يك دولت استبدادي سبب تغيير نظام استبدادي نمي شد، چون نه بديلي براي اين نظام متصور بود، نه ضابطه اي براي انتقال قدرت وجود داشت.
چنين حادثه اي كه بر اثر فتنه و آشوب و شورش داخلي يا خارجي پيش مي آمد سبب هرج و مرج و غارت مي شد و بدون استثناء كار به جايي مي رسيد كه مردم از هر طبقه اي كه بودند آرزوي بازگشت استبداد را داشته باشند تا بالاخره يكي از مدعيان قدرت، ديگران را حذف مي كرد و دولت استبدادي جديدي را به وجود مي آورد. مهرداد جوانبخت.
3. ملكم، سر جان. تاريخ ايران. ج2. ميرزا حيرت. ص 315-316.

 

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 3198 بار  

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید