پنجشنبه 14 اسفند 1399

به سایت پدر و پسر خوش آمدید.

گفتار5 ايراني پژوهي در دورۀ قاجاريه- قسمت دوم

چاپ
( 39 رای )

 مظفر‌الدین شاه قاجار در مراسم گشایش دوره اول مجلس شورای ملی

مظفر‌الدین شاه قاجار در مراسم گشایش دوره اول مجلس شورای ملی

ايراني پژوهي در دورهٔ قاجاريه- قسمت دوم

انقلاب مشروطه

در اواخر قرن نوزدهم پايه هاي ايلي و عشيره اي حكومت ايران با زمينه سازيِ نيروهاي بيگانه به ويژه انگلستان و توسعهٔ سرمايه داري رو به ضعف نهاد.

از ديدگاهي ديگر انقلاب مشروطه به واقع آغاز تجربۀ شهروندان براي گام نهادن در راه مدنيت بود. هر چند تلاش مشروطه خواهان براي دستيابي به اهداف دموكراسي و صنعتي شدن با شكست مواجه شد، اما بافت مسلط ايلي دچار تزلزلي اساسي شد.

از انقلاب مشروطه به بعد، ايران يكي از حساس ترين دوره هاي تاريخ خود را پشت سر گذراند. جامعه شناسي تاريخي و سياسي اين دوره با بافت سياسي و اجتماعي ادوار گذشتهٔ ايران متفاوت است و اين تفاوت در سفرنامه هاي اوايل و اواخر دورهٔ قاجاريه نيز به وضوح مشاهده مي شود.

بخش عمده اي از اين تحولات ناشي از آشنايي ايرانيان با نهادهاي سياسي و اجتماعي غربي ها و همچنين آگاهي از تفكرات آنان در زمينهٔ سياست و حكومت بود كه موجبات انقلاب مشروطه را فراهم آورد.

بدين سان در اواخر دورهٔ قاجار رويدادهايي رخ مي دهد كه در تاريخ قبلي ايران بي سابقه بوده است و در تحولات اجتماعي اين كشور نقش مهمي را  ايفا كرده است كه مهمترين آنها عبارت اند از:

1. تأسيس نهادهاي سياسي غربي در ايران، نظير قانون اساسي و قوهٔ مقننه

2. مطرح شدن «افكار عمومي» به معناي امروزي آن، براي نخستين بار در دورهٔ قاجاريه به وقوع پيوست امري كه خود حاصل گسترش وسايل ارتباط جمعي و از جمله تأسيس روزنامه، توسعهٔ مدارس و تعليم و تربيت عمومي و ايجاد ارتباط ميان ايرانيان و خارجيان بود.

3. رواج احزاب سياسي

4. شركت روحانيون در سياست

5. اكتشاف نفت و تشديد رقابت قدرتهاي بزرگ استعماري

6. افزايش قابل ملاحظه تعداد ايرانيان مقيم خارج از كشور

7. تأسيس مدرسه دارالفنون و نهادهاي آموزشي به سبك جديد

8. ظهور پديده هاي فني و تكنولوژيك كه خاستگاه آن تمدن غرب بوده است و به تدريج در اواخر دورهٔ قاجاريه وارد ايران شده است؛ پديده هايي چون راه آهن، اتومبيل، عكاسي، سينما، گرامافون، هواپيما و ... .

 

 

--

مطالب مرتبط:

ايراني از نگاه انيراني - فهرست مطالب

ايراني پژوهي در دورۀ قاجاريه - قسمت اول

ايراني پژوهي در دورهٔ قاجاريه- قسمت دوم  ...  انقلاب مشروطه

ايراني پژوهي در دورهٔ قاجاريه- قسمت سوم  ...  ويژگي هاي سفرنامه هاي دورهٔ قاجاريه

 

 

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 3061 بار  

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید