جمعه 15 اسفند 1399

به سایت پدر و پسر خوش آمدید.

گفتار3 ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت هشتم

چاپ
( 60 رای )

 میدان نقش جهان اصفهانمیدان نقش جهان اصفهان

 میدان نقش جهان اصفهان ساخته شده در دورۀ صفویه

ويژگي هاي سفرنامه هاي دورۀ صفويه

1. اكثريت قريب به اتفاق سفرنامه هاي پيش از دورۀ صفويه، براي سرگرم كردن خوانندگان نگارش مي شده و مشاهدات آنها تا سر حد امكان از مبالغه لبريز بوده است. اما به تدريج نوشتن افسانه وار سفرنامه منسوخ گرديد و اروپاييان سعي در ارائه حقايق كرده اند و گزارشات بر اساس مشاهدات عيني جهانگردان و ايران پژوهان به رشتة تحرير درآمده است.

 

2. در اين دوره براي نخستين بار در سفرنامه ها انتقاد وارد مرحلۀ عمل مي شود و ايران پژوهاني نظير اولئاريوس، شاردن و كمپفر سعي كرده اند حقايق را به طور انتقادي به رشتۀ تحرير در آوردند.

شايد بهترين نتيجه اي كه اروپاييان به خصوص پس از اواسط دورۀ صفويه از مطالعۀ كشورهاي شرق و نوشتن كتاب دربارۀ ضعف و قوت آنها در امور كشورداري و زندگي اجتماعي عايدشان شده، درس عبرتي باشد كه از ديدن اثرات شوم بد روشي ها و عوامل تضعيف كنندۀ نظام اجتماعي گرفته اند و بعد در جوامع خود از بروز انواع مشابه آنها جلوگيري كرده و با اين تجربيات توانسته اند راه پيشرفت را آسانتر و سريعتر بپيمايند.

از سوي ديگر نقاط قوت مسلمانان و خصوصاً ايرانيان را نيز مد نظر داشته و از ويژگي هاي خوب و مثبت ما نيز براي خود سرمشق گرفته اند.

 

3. سفرنامه هاي دورۀ صفويه، ايران را به گونه اي همه جانبه بررسي مي كند، ولي با اين حال ندرتاً به فراسوي زندگي دربار و حكمرانان ولايتي گام نهاده اند و كمتر ديده مي شود كه به سطوح واقعي از زندگي فرهنگي و فكري ايرانيان دست يافته باشند.

«چيزهايي را كه بايد ديد و قابل ملاحظه است دربارِ شهرياران است، خاصه وقتي كه به سفيران بار حضور مي دهند و محاضر شرع هنگامي كه براي شنيدن مرافعات تشكيل مي شود و همچنين مجامع ديني و كليساها و ديرها با عماراتي كه در آنجاها موجود است و برج و باروهاي شهرها و بلاد و همچنين بندرگاه ها، باراندازها، ابنية تاريخي و آثار ويران، كتابخانه ها، مدارس و مجالسِ بحث و درس اگر وجود داشته باشد.

كشتيراني، كشتي ها، منازل، باغهاي دولتي و تفريگاه هاي مجاور شهرهاي بزرگ، زرادخانه ها، كارخانه هاي اسلحه سازي، مخازن و صرافي و بورس ها، انبارهاي كالا، تمرين سواركاري و نيزه بازي، مشق دادن سربازان و مانند آن و نمايش هاي خنده داري كه مورد علاقۀ طبقۀ بالاتر است و انبار جواهرات و جامه هاي فاخر و تصاوير ظريف و اشياء نادر و به طور خلاصه هر آنچه قابل تذكار است.» * (فرانسيس بيكن از مقاله 18 در باب سير و سفر)

 

4. اروپا در قرن هفدهم ميلادي هنوز به دستاوردهاي بزرگ علمي خود نرسيده بود كه تمايز آشكاري در روش زندگاني اروپاييان با ايرانيان را سبب شده باشد و حتي بر عكس، جهانگردان با توجه به شكوه و جلال دربار صفوي و رفاه مردمي كه در اين دوران مي زيسته اند، خود را در يكي از قدرتهاي مطرح جهاني مي ديده اند.
يك انگليسيِ عهد سلطنت ملكه اليزابت و يا يك فرانسوي دربار ورساي و يك نجيب زاده ونيزي خود را در دربار شاه عباس كبير غريب حس نمي كرده است.

 

--

مطالب مرتبط:

ايراني از نگاه انيراني - فهرست مطالب

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت اول  .......  رشد و آگاهي و كنجكاوي اجتماعي در اثر وقايع زمان رنسانس

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت دوم  .......  رونق بازرگاني و صنعت در ايران

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت سوم .......  اهميت استراتژيك ايران در مقابلۀ اروپا با تهديدات عثماني

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت چهارم  ......  جذابيت تمدن و فرهنگ ايران

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت پنجم  ......  مدارا و تساهل مذهبي حكمرانان صفوي

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت ششم  ......  جاذبۀ توريستي و مهمان نوازي

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت هفتم  ......  تأثير مشاغل و انگيزه در نگرش سفرنامه نويسان دورۀ صفويه

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت هشتم  ......  ويژگي هاي سفرنامه هاي دورۀ صفويه

گفتار3- ايراني پژوهي در دورۀ صفويه (ایران در اوج) - قسمت نهم  ......  افول سفرنامه هاي مربوط به ايران پس از دورۀ صفويه

--
پي نوشت:
* كرزن، جرج. ايران و قضيۀ ايران. ج1 . ص 17 و 18.

 

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 2655 بار  

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید