تفکرات نجومی در بازی شطرنج

چاپ
( 31 رای )

 Astronomy and chess

 تفکرات نجومی در بازی شطرنج

تهیه و تنظیم : نیما جوانبخت

 

یک پرسش کلیدی وجود دارد که پژوهشگران بسیاری در پاسخ به آن کوشیده اند : «آیا در بازی شطرنج تفکری برگرفته از حرکات ستارگان حکمفرماست !؟»

 

Astronomy and chess

در شطرنج ۸ سطر و ۸ ستون و در علم نجوم قدیم ۱۲ برج و ۱۲ خانه وجود دارد.
در شطرنج ۶ مهره (شاه، وزیر، فیل، اسب، رخ و پیاده) و در علم نجوم قدیم ۷ سیاره (خورشید، ماه، زهره، عطارد، مریخ، مشتری و زحل) هست.

 

Astronomy and chess

شیوه حرکت هر یک از مهره های شطرنج می تواند ارزش آن را مشخص کند. هنر یک بازیکن شطرنج مطالعه و درک شبکه تاثیرات و نیروهای موجود بر صفحه شطرنج و سپس تدبیراندیشی برای شکست دادن حریف است. هنر یک منجم نیز مطالعه و درک شبکه تاثیرات نمودار نجومی و در نهایت درک و تفسیر آن است. با نگاهی دقیق تر می توان ارتباط ژرفی میان شطرنج و علم نجوم قدیم یافت.

  

همبستگی اجرام آسمانی و مهره های شطرنج :

شاه معادل خورشید است. وقتی شاه مات می شود بازی به پایان می رسد.
وزیر (که ملکه Queen نیز خوانده می شود) معادل ماه است. ماه سریع ترین و موثرترین سیاره و وزیر سریع ترین و موثرترین مهره بازی شطرنج است.

 

 Astronomy and chess

متناسب با شرایط قرون وسطی در اروپا، تغییراتی در بازی شطرنج رخ داد.
نام مهره فیل به «اسقف» و اسب به «شوالیه» تغییر داده شد. جایگاه اسقف به عنوان نماینده مذهبی و شوالیه به عنوان جنگاوری متعهد و صاحب نفوذ در شطرنج باز شد. به این ترتیب ردیف اول مهره های شطرنج را قدرتمندان آن زمان تشکیل می دادند. در مهره های شطرنج امروزی مهره ای که فیل نامیده می شود با شمایل کلاه اسقف های قرون وسطی (چیزی شبیه کلاه کارت Hierophant در تاروت) نمایش داده می شود. شوالیه یا همان اسب نماینده مریخ و اسقف یا همان فیل نماینده مشتری یا زحل است.

 

Astronomy and chess 

برخی از پژوهشگران علوم کهن معتقدند شیوه حرکت مهره های شطرنج بر اساس روابط سیارات با یکدیگر طراحی شده است. از این دیدگاه حرکت تهدید یک جانبه در شطرنج به مانند تربیع و تهدید دو جانبه به مانند مقابله، پشتیبانی مهره ها به منزله اتصال در نجوم محسوب می شود.

برخی دیگر از پژوهشگران علوم کهن معتقدند که مهره های شطرنج، مفاهیمی از عناصر چهارگانه را در بر دارند. از این دیدگاه، مهره رخ با عنصر خاک معرفی می شود. سمبل برج یا قلعه نیز تاکیدی بر استحکام آن می باشد.

 

 Astronomy and chess

مهره اسب یا شوالیه با عنصر آتش و خاصیت جهندگی معرفی می شود. اسب تنها مهره شطرنج است که قابلیت جهش دارد و می تواند از روی مهره های دیگر بپرد.

 

Astronomy and chess

مهره فیل که در قرون وسطی به اسقف (Bishop) یا کشیش (Priest) معروف شد در زبان ایتالیایی کماندار (Sagittifer) نامیده می شود. مهره فیل نشان دهنده عنصر هوا است.

 

 Astronomy and chess

در بازی باستانی فیل تنها می توانست دو خانه به صورت مایل حرکت کند، اما در بازی شطرنج امروز فیل می تواند تمام مسیر خانه های همرنگ را طی کند. همچنین در قوانین باستانی فیل می توانست از روی مهره های حریف گذر کند که امروزه این حرکت وجود ندارد.

 

Astronomy and chess 

پیاده ها اگرچه ضعیف ترین مهره شطرنج هستند، اما در بازی نقش مهمی دارند.

 

Astronomy and chess

پیاده ای که بتواند تا آخر بازی پیش برود می تواند به مقام وزارت برسد. پیاده ها نماینده عنصر آب هستند.

 

 Astronomy and chess   Astronomy and chess

نظر دیگری که در این زمینه وجود دارد این است که حرکت اریب عنصر هوا، حرکت افقی و عمودی عنصر آتش و خاک و حرکت های کوتاه معرف عنصر آب هستند.

 

نیما جوانبخت  

تهیه و تنظیم : نیما جوانبخت
نايب قهرمان حال حاضر شطرنج نوجوانان آسيا و كشور [سال ۱۳۸۷]

 

 این مقاله برای اولین بار در  اردیبهشت ۱۳۸۸ در سایت تخصصی شطرنج ایران (آچمز) منتشر شده است.

 

--

مطالب مرتبط:

شطرنج مدرن، شيمي مدرن!

تفکرات نجومی در بازی شطرنج

 

--

منابع :

http://www.astrologyweekly.com/astrology-articles/astrology-chess.php

http://www.bunkahle.com/Schach/chess.html

http://ezinearticles.com/?Vedic-Astrology-and-Chess&id=762839

 

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 2580 بار