شنبه 10 آبان 1399

به سایت پدر و پسر خوش آمدید.

جام شطرنج فردوسی در پایتخت افشاریان

چاپ
( 92 رای )

 تندیس نادرشاه - مشهد

جام فردوسی در پایتخت افشاریان

به قلم نیما جوانبخت

در گفتگـو با بازیکنان خارجی شرکت کـننده در جـام فـردوسـی متوجه شدم بیشـتر آنان، نـادرشـاه را می شناسند! به خصوص اطلاعات گسترده استاد بزرگ کشور هلند، سرگئی تیویاکف درباره نـادرشـاه مرا شگفت زده کرد! به همین دلیل در این مقاله بر آن شدم نابغه نظامی میهنم را بشناسم و بشناسانم. 

 

 نادر شاه

نقاشی‌ای از نادر شاه، که از روی خودش کشیده شده و در موزهٔ ویکتوریا و آلبرت در لندن است.(۱)

 

نادر(۱۶۸۸-۱۷۴۷) از ایل افشار خراسان بود که به پادشاهی ایران رسید و بنیانگذار دودمان افشاریه شد. پایتخت نادر شهر مشهد بود. بیرون راندن نیروهای عثمانی(ترکیه فعلی) و روسیه از ایران و نیز فتح هندوستان وترکستان(آسیای میانه) و قفقاز اسباب شهرت افسانه ای نادرشاه را فراهم آورد. در اروپا به نادرشاه لقب «اسکندر دوم»، «آخرین جهانگشای شرق» و «ناپلئون ایران» داده‌اند.

 

نظم اردوگاه های نظامی نادرشاه 

در دوره نادرشاه، نظم خاصی بر ارتش ایران حتی در برپایی اردوگاه حکمفرما بود. برنامه ریزی دقیق و نظم، از علل شکست ناپذیری نادر به شمار می رفتند.(۲)

 

نبرد نادرشاه و اشرف افغان

همان طور که در تصویر می بینید حملات سپاه اشرف افغان توسط ردیف منظمی از توپخانه ایران دفع شده است. نادرشاه در این تصویر بر اسب سفیدی سوار است و هاله ای به دور سرش وی را از دیگران متمایز کرده است.(۳) 

پیاده نظام ارتش ایران در کنار نادر منتظر اشارت سردار خود برای حمله هستند. یکی دیگر از عوامل شکست ناپذیری نادر، استفاده درست از زمان بوده است. به موقع دفاع می کرده و در وقت مناسب هم حمله! این ویژگی را نوابغ شطرنج جهان نیز در بازی های خود به کار می گرفته و می گیرند؛ دفاع و حمله در زمان مناسب!

یک نکته دیگر در مورد این تصویر که بی ارتباط با شطرنج نیست! تله تقلید!
تقلید حرکات رقیب وقتی با مهره سیاه بازی می کند ممکن است عملی به نظر آید، اما استادان شطرنج می دانند از این قرینگی در بازی چگونه پیروز بیرون آیند! اشرف افغان با دیدن آرایش جنگی نادر، در نبرد بعدی آرایش نظامی نادر را تقلید کرد و با گرفتار شدن در تله تقلید، مجدداً از نادر شکست خورد!

 


یکی از تفنگداران نادرشاه
یکی از تفنگداران نادرشاه که به شمشیر و خنجر نیز مسلح است.(۴)

 

نادرشاه هرجا که می رسید مردان زبده را برای ارتش خود بر می گزید. ارتش او روز به روز قوی تر می شد. یک روز در میانه کارزار با افغان ها اندکی ایستاد تا از نزدیک کار سپاهیان خود را زیر نظر بگیرد. پیرمردی را دید که به این سو و آن سو می تازد، یک شمشیر به دست راست و شمشیری به دست چپ دارد و در هر حمله، چندین تن از سپاه دشمن را بر زمین می افکند. پس از نبرد وی را صدا زد و گفت: «پدر جان! تو در زمان حمله افغان کجا بودی؟»
پیرمرد گفت: « نادر جان! من بودم، تو نبودی!»

 

نبرد کرنال میان هند و ایران(فوریه 1739)
در نبرد کرنال میان هند و ایران (فوریه 1739)، شمار ارتش ايران حدود هشتاد هزار نفر و شمار سپاه هند در حدود سيصدهزار نفر بوده است.

 

 

آورده اند که در سپاه هند، دوهزار فيل و نه صد توپ نيز وجود داشته است. به اين ترتيب نادر با حریفی سر و کار داشته که از حيث تعداد و قدرت اسلحه بسيار برتر بوده، اما پس از دو ساعت نبرد، هنديان نوميدانه فرار اختيار کردند. (۵)

«...Peter Nicholson(پژوهشگر استرالیایی) معتقد است یکی از کلیدهای موفقیت در مسائل نظامی تمپوی سریع است و این چیزی است که همه فرماندهان به طور غریزی انجام می دهند.»(از مقاله" کاربرد شطرنج در مسائل نظامی" ترجمه محمد ابراهیم زاده، سایت آچمز)

نوابغ نظامی جهان نظیر نادرشاه، ناپلئون، اسکندر مقدونی بسان نوابغ شطرنج از وارد شدن در وضعیتی که در آن ماتریال عقب باشند هراسی نداشتند! آنان با استفاده از تمپوی سریع نتیجه را به نفع خود تمام می کردند! البته با یک تفاوت بسیار بزرگ! درصحنه پیکار شطرنج، خونی از دماغ کسی ریخته نمی شود؛ اما در صحنه کارزار، از کشته ها پشته ها درست می شود و از خونها، جوی ها!

 

 نادر در صف مقدم ارتش ایران در نبرد کرنال

نادر در صف مقدم ارتش ایران در نبرد کرنال .(۶) یکی دیگر از عوامل شکست ناپذیری نادرشاه علاوه بر برنامه ریزی دقیق،  شجاعت وی در پیکارها بوده است.

 

نادرشاه افشار

نادرشاه در ابتدای زمامداریش، ناجی ایران بود، اما به مرور با افراط و تفریط های خود لطمات شدیدی به کشور وارد کرد. (۷)

«... نادر مخصوصا در سالهای آخر حکومت خود با اعمال جنون آمیز، آخرین و بزرگترین ضربات را به نظام اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و فرهنگی ایران وارد ساخت. وحدت فرهنگی و اجتماعی ایران را درهم شکست. مدارس بسته شد. تجارت از رونق افتاده، تعطیل شد. کشاورزان و روستائیان، که اکثریت مردم ایران را تشکیل می دادند مزارع را رها کردند، زیرا که باور نداشتند حاصل زحمت خود را خود بردارند. قنات ها خشکیدند و مزارع سرسبز دوره ی صفوی رو به ویرانی نهادند.... گاهی برای ساختن کله مناره در به در دنبال آدم می گشتند و اگر کله مناره ای به یک کلۀ دیگر احتیاج داشت سر خود مجری فرمان را بالای مناره می گذاشتند. ساده ترین تنبیه بریدن گوش و بینی و زبان مردم بود و کور کردن آنها.» (پرویز رجبی، کریم خان زند و زمان او، ص ۱۷)

برای دیدن نظر نخست وزیر مشهور انگلستان در قرن هژدهم میلادی در مورد نادرشاه اینجا را کلیک کنید

 

و اما شطرنج عزیز:

 

 دومین دوره جام شطرنج فردوسی2012

دومین دوره جام شطرنج فردوسی(۲۰۱۲) با حضور ۱۳۶ شرکت کننده متشکل از ۸ استاد بزرگ، ۱۰ استاد بین المللی، ۵ استاد فیده و ۸۴ درجه دار بین المللی از ۱۱ کشور دنیا (ایران، آذربایجان، ازبکستان، روسیه، گرجستان، اوکراین، هند، ارمنستان، ترکمنستان، گرجستان و پاکستان) از ۲۱ بهمن تا ۱ اسفند۱۳۹۰خورشیدی در پایتخت افشاریان، شهر مشهدبرگزار شد.
اعضای تیم ملی شطرنج ایران،مرتضی محجوب، پویا ایدنی، پوریا درینی، جواد علوی و من (نیما جوانبخت) از سوی فدراسیون شطرنج، در این دوره از مسابقات شرکت کردیم.

 نتایج پایانی جام فردوسی 2012

داور بین المللی فریدون اسکندری

داوربین المللی فریدون اسکندری، سرداوری دومین دوره جام فردوسی۲۰۱۲ را به عهده داشتند. (عکس از Razavichess.ir)

 

کلیه تصاویر زیر از دوست ارجمندم، جناب آقای رضا پاشانجاتی می باشد.

سرگئی تیویاکف

یک جشن تولد کوچولو در طی زمان برگزاری مسابقات فردوسی برای استاد بزرگ خوش اخلاق و فروتن هلندی، سرگئی تیویاکف (متولد۱۹۷۳)

 

 به ترتیب از سمت راست: رضا پاشانجاتی، سرگئی تیویاکف، شادی پریدر و فریدون اسکندری.

در ادامه همان تولد کوچولو. به ترتیب از سمت راست: رضا پاشانجاتی، سرگئی تیویاکف، شادی پریدر و فریدون اسکندری

 

سرگئی تیویاکف

سرگئی تیویاکف در کارنامه خود قهرمانی اروپا در سال۲۰۰۸ را دارد و در حال حاضر نفر ۷۳ جهان می باشد.

 

تصویری از تالار برگزاری مسابقات دومین دوره جام بین المللی فردوسی2012  

تصویری از تالار برگزاری مسابقات دومین دوره جام بین المللی فردوسی۲۰۱۲

 

پوریا درینی(نفر سمت راست تصویر)در بازی با  رسول ابراهیموف(از جمهوری آذربایجان) 

پوریا درینی (نفر سمت راست تصویر)در بازی با رسول ابراهیموف (از جمهوری آذربایجان).
در این دوره از مسابقات، درینی، نخستین حد نصاب استاد بزرگی خود را کسب کرد. 

 

از راست:  آلویزاس کوینیس-رضا پاشانجاتی

نفر سمت راست: استاد بزرگ لیتوانیایی آلویزاس کوینیس(مربی تیم ملی شطرنج ایران).
نفر سمت چپ: استاد رضا پاشانجاتی، مدیر سایت رخ، مربی و داور رسمی فدراسیون شطرنج ایران.

 

طبع شعر پاشانجاتی نیز ستودنی است. وقتی شعر «درد من» ایشان را می خواندم ناخودآگاه دوباره به یاد نادرشاه افتادم و ...!
«درد من این سرزمین خشک نیست
درد من نالیدن یک مشت نیست
درد من افراط و تفریط است و بس
....»
برای خواندن اشعار استاد پاشانجاتی می توانید اینجا را کلیک کنید. 

 

مراسم اختتامیه 

مراسم اختتامیه دومین دوره جام فردوسی

 

لوح های یادبود جام فردوسی

لوح های یادبود جام فردوسی (و جام خیام)

 

از راست: درینی-تیویاکف-پاشیکیان-وجدانی صغیر 

به ترتیب از سمت راست: استاد بین المللی کشورمان پوریا درینی(از ایران، مدال برنز)، استاد بزرگ سرگئی تیویاکف (از هلند،مدال نقره)، استاد بزرگ آرمن پاشیکیان (از ارمنستان،مدال طلا)، محمد رضا وجدانی صغیر (رئیس هیأت شطرنج استان خراسان رضوی و سرپرست دومین دوره مسابقات بین المللی جام شطرنج فردوسی) 

 

از راست: نیما جوانبخت - جمال حسيني عطار 

شاگرد و استاد در کنار هم
سمت راست، من(نگارنده) و سمت چپ، بازیکن و مربی خوش اخلاق مشهد، جمال حسيني عطار.
استاد عطار در طی مسابقات شطرنج نوجوانان جهان (باتومی-۲۰۰۶) مربیگری مرا بر عهده داشتند.

 

نیما جوانبخت در دومین دوره جام فردوسی

نگارنده (نیما جوانبخت) در دومین دوره جام فردوسی

 

این مقاله برای اولین بار در سایت تخصصی شطرنج (رخ) در اسفند۱۳۹۰ منتشر شده است.

 

 

--

مطالب مرتبط : 

Ajedrez en la cuna de la Persia moderna

Chess in the birthplace of Modern Persian

 Following the footsteps of greats

ماریبور - قهرمانی شطرنج نوجوانان جهان ۲۰۱۲

گیلان ،خطه شطرنج ایران

جام فردوسی در پایتخت افشاریان

---------------------------------------------------

منابع عکس:

1. عکس ازhttp://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nader_Shah_Afshar.jpg?uselang=fa .
2.عکس از:کتاب"تاریخ چهار هزار ساله ارتش ایران"،جلد دوم. معطوفی،آ . ۱۳۷۵، تهران. انتشارات ایمان.
3. Farrokh, Kaveh, Iran at War: 1500-1988, Osprey Publishing, pp. 86.
4. Booklet of 2,500 Year Celebrations in 1971.
5. R. Tarverdi (Editor) & A. Massoudi (Art editor), The land of Kings, Tehran: Rahnama Publications, 1971, p.228.
6. اثر عادل عدیلی،۱۹۸۷.
7. اثر استاد رسام ارژنگی.
--
منابع:

http://www.kavehfarrokh.com/iranica/militaria/professor-ernest-tucker-nader-shah/
http://en.wikipedia.org/wiki/File:Iran-afsharids(2).jpg
http://irangard110.blogspot.com/2010/10/blog-post.html
http://fa.wikipedia.org/wiki/فهرست_بزرگ‌ترین_امپراتوری‌های_جهان
http://achmaz.ir/modules.php?name=News&file=article&sid=1755

کتاب تاریخ سال سوم راهنمایی
ایران و جهان(از مغول تا قاجاریه). نوائی، عبدالحسین. نشر هما. تهران. چاپ دوم، ۱۳۶۶. ص۵۸۹.
پرویز رجبی، کریم خان زند و زمان او. تهران. انتشارات امیرکبیر. چاپ دوم۱۳۵۵.

 

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 4636 بار  

نظرات 

 
+26 #1 ali ghafouri 03 خرداد 1392 ساعت 22:14
سلام. مرسی جالب بود .استفاده بردم.
نقل قول
 

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید