شنبه 29 شهریور 1399

به سایت پدر و پسر خوش آمدید.

بررسی سریال حریم سلطان- 16

چاپ
( 198 رای )

  به ترتیب از راست: شاهزاده بایزید، شاهزاده سلیم و سلطان سلیمان  در سریال حریم  سلطان

به ترتبیب از سمت راست: شاهزاده بایزید، شاهزاده سلیم و سلطان سلیمان در سریال حریم سلطان

بررسی سریال حریم سلطان- 16

سلاطین عثمانی و ترفند لباس زنانه!

(در سه پرده و سه نسل)

 

در گذشته فرستادن لباس و لوازم برای حریفان و رقبا یکی از شیوه های جنگ روانی به شمار می رفته است. این شیوۀ ناشایست به کرات توسط سلاطین عثمانی برای ترغیب و تحریض حریفان به جنگ به کار گرفته شده است.

تا به حال چهره سه نسل از سلاطین عثمانی در سریال حریم سلطان به تصویر کشیده شده است؛ سلطان سلیم مهیب (پدر سلیمان، در خواب و رویاهای سلیمان)، سلطان سلیمان و شاهزاده سلیم.

هر سه سلطان مذکور (پدر بزرگ، پدر و پسر)، ترفند لباس زنانه را برای رسیدن به مقاصد خود به کار گرفته اند، دو بار علیه پادشاهان ایران و یکبار در منازعات داخلی برای تصاحب قدرت.

 

 سلطان سلیم اول (معروف به سلطان  سلیم مهیب) شاه اسماعیل اول، شاهنشاه ایران

به ترتیب از سمت راست: سلطان سلیم اول (معروف به سلطان سلیم مهیب) و شاه اسماعیل اول صفوی

 

پردۀ اول: سلطان سلیم مهیب و شاه اسماعیل صفوی

زمانی که سلطان سلیم مهیب (پدر سلطان سلیمان) برای جنگ وارد قلمرو ایران شد، برای شاه اسماعیل صفوی، شمسیه (1) و لباس های زنانه ارسال کرد و به وی نوشت: «اگر تو باز خود را در بیغوله های ظلمانی ترس و بیم پنهان خواهی کرد پس روا نیست که خود را از مردان عالم محسوب بداری، به جای مغفر مردان، معجر زنان اختیار کن و در عوض زره، شمسیه به دست بگیر.» (2)

حربۀ ارسال لباس زنانه مؤثر افتاد و نتیجه اش انهدام کامل سپاه ایران در چالدران در جنگی از هر لحاظ نابرابر بود. تبعات ناشی از شکست چالدران آنچنان خرد کننده (3) بود که پس از آن، شاه اسماعیل هیچ جنگی را به طور مستقیم فرماندهی نکرد.

 

 *****

 

 سلطان سلیمان قانونی در سریال حریم سلطان   شاه طهماسب اول صفوی در سریال حریم سلطان

به ترتیب از سمت راست: سلطان سلیمان قانونی و شاه طهماسب اول، در سریال حریم سلطان

 

پرده دوم: سلطان سلیمان قانونی و شاه طهماسب صفوی

در یکی از قسمت های سریال حریم سلطان به این موضوع اشاره گذرایی شد که سلطان سلیمان برای شاه طهماسب (دردوبله، شاه ژوزف!) لباس های زنانه ارسال کرد تا او را ترغیب به جنگ و رویارویی کند، و همان بلایی را که پدرش بر سر شاه اسماعیل و سپاهش آورد بر سر پسرش بیاورد؛ اما شاه طهماسب اشتباه پدر را  مرتکب نشد.

شاه طهماسب، سپاه ایران را وارد نبردی نکرد که در آن شکست قطعی به همراه داشته باشد. به جای آن از سپاهیانش برای شبیخون زدن و جنگهای پارتیزانی علیه سپاه عظیم عثمانی استفاده کرد و اتخاذ این استراتژی باعث عقب نشینی عجولانه و پر تلفات سپاه عثمانی شد.

خشم شاه طهماسب از دریافت جامه و لوازم زنانه در نامه اش به سلطان سلیمان در سال 961 ه.ق، بازتاب یافته و پس از شکست یورش سوم عثمانی ها به ایران، سلطان سلیمان را بارها به دور از مردی و مردانگی می خواند:

«... سلاطین نامدار و خواقین روزگار نام مردی و مردانگی و ... بر تو اطلاق نمی کنند... زیرا که از اول عمر تا آخر در صف دلیران و مبارزان جنگجو و نره شیران تندخو قدم ننهاده، داد مردی و مردانگی نداده ای ... و همیشه... مثل زنان پرده نشین و خخشان سیرت(؟) بی تمکین سیصد هزار نامرد در میدانی محبوس کرده ای... اگر دغدغۀ سلطنت و شهریاری و شجاعت و دلیری داری مردوار از اندرون قلعه ات که دارالفاسقین و مجمع الخبیثین است قدم بیرون نهاده
                                مرد صفت ترس برون کن ز سر        هم چو زنان عذر میاور دگر »(4)

 

 *****

 

 شاهزاده بایزید و شاهزاده سلیم در سریال حریم سلطان

شاهزاده بایزید و شاهزاده سلیم در سریال حریم سلطان

 

پرده سوم: شاهزاده بایزید و شاهزاده سلیم میگسار

در سومین پرده، حربه لباس زنانه توسط پسران سلطان سلیمان به کار گرفته شد و البته قدری پیچیده تر!

«مصطفی پاشا» از جمله هواخواهان احمدپاشا، صدراعظم مقتول (5) بود و رستم پاشا به همین علت این مرد را دشمن می شمرد. وقتی رستم پاشا برای دومین بار صدراعظم شد، مصطفی پاشا را از خدمت سلطان سلیمان دور کرد و زمانی که از بستگی او به شاهزاده بایزید آگاه گردید، وزارت دربار شاهزاده سلیم را به او  واگذار کرد تا شاید به این واسطه، بتواند دستاویزی برای نابودی او پیدا کند.

 

 شاهزاده سلیم و مصطفی پاشا در سریال حریم سلطان

 شاهزاده سلیم و مصطفی پاشا در سریال حریم سلطان

مصطفی پاشا در دسیسه چینی و تزویر، دست رستم پاشا را از پشت می بست! از این زمان به بعد، مصطفی پاشا اسباب پیشرفتش را در همکاری با شاهزاده سلیم و خیانت به شاهزاده بایزید می بیند.

مصطفی پاشا به شاهزاه سلیم می گوید: «چون پسر بزرگ سلطان تویی و بعد از سلطان موافق قاعده و قانون پادشاهی حق تو است لیکن با حالتی که تو داری [در میگساری و فسق و فجور] و اخلاصی که رستم پاشای صدراعظم به بایزید می ورزد عنقریب نالایقی تو را دست آویز کرده بایزید را به ولیعهدی و جانشینی سلطان برقرار خواهد نمود.» (6)

مصطفی پاشا از شاهزاده سلیم می خواهد که اختیار امور را به او بسپارد تا موانع را از میان بردارد و شاهزاده سلیم را به تاج و تخت برساند. شاهزاده سلیم اختیار کار را به او واگذار می کند و مصطفی پاشا اقدامات خود را آغاز می کند. مصطفی پاشا نامه ای ارادتمندانه به شاهزاده یزید نوشته و در آن اظهار می دارد که برای رسیدنش به سلطنت، مانعی به جز شاهزاده سلیم مست در میان نیست و اگر اقدامی در نابودی او کند، این عمل به سهولت انجام پذیر خواهد شد.

مصطفی پاشا این نامه را به شاهزاده سلیم نشان می دهد و آن را برای شاهزاده بایزید می فرستد. در نامه نگاری بعدی مصطفی پاشا، شاهزاده بایزید را تحریک می کند بر اینکه نامه ای سراسر ناسزا به شاهزاده سلیم بنویسد و او را به جنگ دعوت نماید، بایزید هم نصیحت ناصح نامشفق را پذیرفته و کاغذی به این مضمون می نویسد و همراه با لباس های زنانه برای سلیم می فرستد.

 

 نمونه ای از جامه های زنان عثمانی در سده شانزدهم میلادی

نمونه ای از جامه های زنان عثمانی در سده شانزدهم میلادی

 

سلیم، کاغذ بایزید و لباس هاس زنانه ای که برادرش برایش فرستاده بود نزد سلطان سلیمان می برد. سلطان از کار بایزید به شدت ناراحت می شود و فرمانی که حاوی نصایح و تنبیهات بود از برای او می فرستد.

مصطفی پاشا دستور می دهد در بین راه، فرستاده های سلطان سلیمان را بکشند و فرمان را بسوزانند. سلیم برای سلطان سلیمان خبر می فرستد که بایزید فرستاده های پدر را کشته و فرمان او را در آتش سوزانده است.

ترفند لباس زنانه که بانی آن مصطفی پاشا بود، این بار کارگر افتاد و مقدمه ای شد برای فرار شاهزاده بایزید به ایران و در پی آن قتل شاهزاده بایزید به فرمان سلطان سلیمان در ایران و سرانجام به تخت سلطنت رسیدن سلیم میگسار.

 

1392/10/5  

مهرداد جوانبخت

--

مطالب مرتبط:

سریال «حریم سلطان» - درخور نقد و بررسی

بررسی سریال حریم سلطان-1   اسطوره زدایی و رفتن به سمت تاریخ

بررسی سریال حریم سلطان-2   پیروزی درخشان سلطان سلیمان، این بار بدون شمشیر

بررسی سریال حریم سلطان-3   کارزار پدرها و پسرها برای نشستن و ماندن بر سریر قدرت

بررسی سریال حریم سلطان-4   سلطان سلیمان ، جناب کادی و خواجه حافظ شیرازی!

بررسی سریال حریم سلطان-5   پنج اشتباه سلطان سلیمان(در قرن شانزدهم) از نگاه یک مورخ ترک(در قرن هفدهم)!

بررسی سریال حریم سلطان-6  امپراتوری عثمانی از پای بست ویران بود!
 
بررسی سریال حریم سلطان-7  ناجوانمردی پادشاه ایران در ماجرای پناهندگی شاهزادگان عثمانی

بررسی سریال حریم سلطان-8  امیرکبیر عثمانی ها، ابراهیم پاشا!

بررسی سریال حریم سلطان-9  صدراعظم های سلطان سلیمان

 بررسی سریال حریم سلطان-10 فرمانروایی زنان سوگلی در امپراتوري عثماني

بررسی سریال حریم سلطان-11  سلطانی با دو آرامگاه

بررسی سریال حریم سلطان- 12  دنیا در دورۀ زندگانی سلطان سلیمان باشکوه

بررسی سریال حریم سلطان - 13  رستم پاشا وقتی مُرد آسمان آبی نبود!

بررسی سریال حریم سلطان- 14   دو نامه از شاه طهماسب صفوی به سلطان سلیمان قانونی

بررسی سریال حریم سلطان- 15  نامه مهین بانو(خواهر شاه طهماسب) به خرم سلطان

بررسی سریال حریم سلطان- 16  سلاطین عثمانی و ترفند لباس زنانه!

بررسی سریال حریم سلطان- 17  هدایای پادشاه ایران به مناسبت به سلطنت رسیدن شاهزاده سلیم

بررسی سریال حریم سلطان- 18  واکنش مردم ترکیه به قتل شاهزاده مصطفی در زمان خود و 461 سال پس از آن

بررسی سریال حریم سلطان- 19  فرجامی فرجام سلطان سلیم میگسار را  رقم زد!

بررسی سریال حریم سلطان- 20  آخر و عاقبت القاص میرزا (برادر شاه طهماسب صفوی)

بررسی سریال حریم سلطان- 21  پناهندگی شاهزاده بایزید به ایرانبه روایت هامر پورگشتال

بررسی سریال حریم سلطان- 22  پناهندگی شاهزاده بایزید به ایران به روایت شاه طهماسب

 

--
پی نوشت:
1. شمسیه چتر کوچکی است که زنان جهت حفظ صورت خویش از تابش آفتاب به دست می گرفتند.
2. تاريخ امپراطوري عثماني(ج2). هامر پورگشتال، يوزف. ترجمه علي آبادي، ميرزا زكي. انتشارات زرين. چاپ اول 1367.ص 839.
3. شکست چالدران تبعات بسیار ناگوار برای ایران داشت. شکست در جنگ چالدران نتایج زیادی داشت از جمله جدا شدن همیشگی مناطق کردستان باختری (مناطق کردستان ترکیه، کردستان عراق و کردستان سوریه کنونی) از ایران، ویران شدن پایتخت آن روز ایران، تبریز به دست ترکیه عثمانی و به تاراج رفتن همسر شاه اسماعیل به دست سپاهیان عثمانی و ...
4. شاه طهماسب صفوی، مجموعه اسناد و مکاتابات تاریخی همراه با یادداشت های تفصیلی، عبدالحسین نوایی، تهران، انتشارات ارغوان. چاپ دوم 1368. ص209تا 211.
5. احمد پاشا، دومین صدراعظمی بود که به فرمان سلطان سلیمان به قتل رسید. اولین صدراعظم مقتول، ابراهیم پاشا بود.
6. تاريخ امپراطوري عثماني(ج2)، ص 1251.

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 11469 بار  

نظرات 

 
+43 #1 کاظمی 06 خرداد 1393 ساعت 09:37
با درود فراوان
تراژدی غم انگیز توطئه و مرگ شاهزادگان عثمانی در نظام سلطانی اجتناب ناپذیر است.شاهزاده مصطفی و شاهزاده بایزید قربانیان قدرت مطلقه سلطان هستند.در ایران هم بارها چنین تراژدیهایی روی داده با این تفاوت که در ترکیه آن را با جزییات کامل فیلم و سریال می کنند اما در کشور ما ...!!!!! :-*
نقل قول
 
 
+24 #2 Kiyana Tavakolizadeh 18 مهر 1393 ساعت 15:44
مطلب جالبی بود متشکرم
نقل قول
 
 
+9 #3 nasri 28 مهر 1393 ساعت 12:42
سلام
بایزید و سلیم یعنی کارد و پنیر :lol: :lol: :lol:
بایزید و سلیم یعنی سگ و گربه :lol: البته سگ و گربه های قدیم نه سگ و گربه های بیحال حالا :lol: :lol:
بایزید و سلیم یعنی هابیل و قابیل :lol: :lol:
نقل قول
 
 
0 #4 ارسلان 25 فروردين 1396 ساعت 15:33
سلام.در ایران ساسانی هم این اتفاقها افتاده.هرمز چهارم بعد از شکست ترکها از فتح بهرام چوبین نگران شد و او را بلافاصله به جنگ بیزانس، در ارمنستان و نواحی جنوب قفقاز فرستاد. بهرام چوبین که فرماندهی کل نیروی ایران در مقابل بیزانس را داشت از قوای بیزانس شکست خورد.هرمز که می‌خواست غرور وی را بشکند و از این شکست باطناً خشنود بود با ارسال دوک دان و لباس زنانه، به سردار شکست خورده او را بطور اهانت آمیزی از فرماندهی سپاه، عزل کرد.
نقل قول
 

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید