شنبه 29 شهریور 1399

به سایت پدر و پسر خوش آمدید.

بررسی سریال حریم سلطان- 15

چاپ
( 98 رای )

  خرم سلطان اثر  تیتیان

تابلوی نقاشی از خرم سلطان اثر نگارگر معروف ایتالیایی سده شانزدهم میلادی، تیتیان


بررسی سریال حریم سلطان- 15
نامه مهین بانو (خواهر شاه طهماسب) به خرم سلطان


مهین بانو مشهور به سلطانم، مشاور و راهنمای برادر خویش، شاه طهماسب صفوی نامه ای همراه هدایایی برای خرم سلطان (خاصگی سلطان) ارسال می دارد و از وی و دامادش، رستم پاشا می خواهد راه مکه و مدینه و عتبات را بر روی زائران ایرانی باز کنند.

نثر دوره صفویه، متکلف و بسیار پیچیده است و واژگان عربی زیادی در آن دیده می شود. از دﻳﮕﺮ وﻳﮋﮔﻲھﺎي ﻧﺜﺮ اﻳﻦ دوره اطﻨﺎب(1) و اسهاب(2) و ﺗﻜﺮار ﻣﺘﺮادﻓﺎت اﺳﺖ و اﻳﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﻧﺜﺮھﺎي ﺗﺎرﻳﺨﻲ و ﺗﻮﺻﯿﻔﻲ و ﻳﺎ در ﻣﻨﺸﺂت ﺑﻪ وﻳﮋه در ﺳﻠﻄﺎﻧﯿﺎت دﻳﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد. در ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻛﺘﺎب ھﺎي ﺗﺎرﻳﺨﻲ، ﻣﺆﻟﻒ در دﻳﺒﺎﭼﻪ و ھﻤۀ ﺳﺮﻓﺼﻞ ھﺎي ﻛﺘﺎب ﺳﺨﻦ را ﺗﺎ آن ﺟﺎ ﻛﻪ در ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ اوﺳﺖ ﺑﻪ درازا ﻣﻲ ﻛﺸﺎﻧﺪ و ھﺮﮔﺎه ﻣﻘﺼﻮدش تنها ذﻛﺮ واﻗﻌﻪ و روﻳﺪادي اﺳﺖ، ﻛﻼﻣﺶ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﻲ ﻣﯿﻞ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. (3)

خلاصه ای از نامۀ مهین بانو به خاصگی سلطان(خرم سلطان) چنین است:


زواهر جواهر تسبیح و تهلیل ... ، زیب و زیور عرایس اوقات فرخنده ساعات و نفایس حالات کثیره البرکات علیا حضرت مشتری رتبت ناهید منزلت فرنگیس حشمت زلیخا سیرت مریم عصمت خورشید منقبت خجسته صفات حمیده سمات ملکه الملکات فخرالنساءالمطهرات، بلقیس سلیمان زمان و قیدافۀ دهر و دوان، رودابۀ عصر و دوران خاصگی سلطان ...(4)

                               در    سواد    شب    سلیمانی              مهد   بلقیس   باد   نورانی
                         سایۀ شه که هست چشمۀ نور           زان  گل  گلستان  مبادا دور (5)


... بنابر طریقۀ موافقت در این خیر صحبت، بندگان نواب کامیاب خلد الله ملکه و سلطانه، چند مجلد از مصاحف مجید و کلام حمید بدان صوب صواب نما اهدا فرموده اند که در مسجد مزبور صلحا و اتقیای امت محمدی و ملت احمدی علیه من الصلوات افضلها و من التسلیمات اکملها به تلاوت آن اشتغال نموده مثوبات آن خیر به روزگار خجسته آثار آن خسرو کامکار و آن پادشاه گردون اقتدار عاید و واصل بود. ان شاء الله العزیز.

توقع از اشفاق آن مخدومۀ آفاق آن که در محل فرصت و مجال به بهترین صورتی این اشرف الهدایا را به عرض اشرف اعلی رسانند و... (6)

... و چون قضیۀ مصالحت و رفع کدورت در اول مرتبه به وسیلۀ امداد آن علیاحضرت عطوفت آثار و حضرت وزیر اعظم نامدار... شده در این مرتبه نیز نوعی فرمایند که تأکید قواعد محبت و تشیید معاقد مودت هم از جانب ایشان باشد چنانچه آثار آن بر جمهور عالمیان سمت ظهور یافته نتایج خیر آن به بیشتر مسلمانان عاید شود...که تا قضیۀ اصلاح ذات البین به انجام رسیده و رفع غوایل از طرفین شده تمام اهل ایران و سادات واجب الاحترام و علمای اعلام و مشایخ فخام و اتقیای کرام و حجاج بیت الله الحرام و زوار مدینۀ طیبه سیدالانام و عتبات عالیات... همیشه به دعا و بقای سلطنت و جاه و حشمت اعلی حضرت سلیمان مکانی اشتغال داشته اند و دارند و بی شک آن حضرت بلقیس منزلت و وزیر اعظم آصف مرتبت که بانی و باعث این خیر بودند به مقتضای الدال علی الخیر کفاعله در ثواب رفاهیت عالمیان و امنیت جهانیان شریک و سهیم اند.

چون لایق نبود که نقد اوقات شریفۀ آن مخدرۀ مهد عصمت و محجوبۀ تتق سلطنت و طهارت را که همواره تا قیام قیامت از دیدۀ حساد مخفی باد مرکوز عرضۀ ضیاع سازد، بنابراین قطع طناب اطناب در هر باب نموده به دعای ایام سلطنت روزافزون که مدام از صولت تطاول زمان محروس و مصون باد اختتام کلام اخلاص فرجام می نماید. امید که نو عروس دعای بی ریای محبان صادق الولا در دامادخانۀ اجابت به عز استجابت مقرون باد.

                      الهی تا جهان را آب و رنگ است            فلک را دور و گیتی را درنگ است
                     فراخی ده  ز  اقبالش  جهان  را               ز چترش سربلندی آسمان را
                     ممتع  دارش از  عمر  و جوانی               ز هر چیزش فزون ده زندگانی (7)

 

مریم اوزرلی بازیگر نقش خرم سلطان  مریم اوزرلی بازیگر نقش خرم سلطان 

مریم اوزرلی بازیگر نقش خرم سلطان

همسر مورد علاقۀ سلطان سلیمان با نام خاصگی خرّم سلطان شناخته می‌شد. در زبان ترکی، حورّم (Hürrem)  از واژهٔ فارسی «خرّم» گرفته شده است.

 

پرتره نقاشی از خرم سلطان(سدۀ شانزدهم میلادی)  پرتره نقاشی از خرم سلطان(سدۀ هژدهم میلادی) 

تصاویر نقاشی شده از خرم سلطان، به ترتیب از سمت راست، در سده شانزدهم و هژدهم میلادی 

برخی از کارهای قلاب‌دوزی خرم سلطان تاکنون باقی‌مانده‌اند؛ از جمله قلاب‌دوزی‌هایی که در سال1547 و 1549 به ترتیب به شاه طهماسب صفوی(شاهنشاه ایران) و سیگیسموند دوم اوگوستوس(پادشاه لهستان) اهدا کرده است. 

 

1392/10/1    

مهرداد جوانبخت

--

مطالب مرتبط:

سریال «حریم سلطان» - درخور نقد و بررسی

بررسی سریال حریم سلطان-1   اسطوره زدایی و رفتن به سمت تاریخ

بررسی سریال حریم سلطان-2   پیروزی درخشان سلطان سلیمان، این بار بدون شمشیر

بررسی سریال حریم سلطان-3   کارزار پدرها و پسرها برای نشستن و ماندن بر سریر قدرت

بررسی سریال حریم سلطان-4   سلطان سلیمان ، جناب کادی و خواجه حافظ شیرازی!

بررسی سریال حریم سلطان-5   پنج اشتباه سلطان سلیمان(در قرن شانزدهم) از نگاه یک مورخ ترک(در قرن هفدهم)!

بررسی سریال حریم سلطان-6  امپراتوری عثمانی از پای بست ویران بود!
 
بررسی سریال حریم سلطان-7  ناجوانمردی پادشاه ایران در ماجرای پناهندگی شاهزادگان عثمانی

بررسی سریال حریم سلطان-8  امیرکبیر عثمانی ها، ابراهیم پاشا!

بررسی سریال حریم سلطان-9  صدراعظم های سلطان سلیمان

 بررسی سریال حریم سلطان-10 فرمانروایی زنان سوگلی در امپراتوري عثماني

بررسی سریال حریم سلطان-11  سلطانی با دو آرامگاه

بررسی سریال حریم سلطان- 12  دنیا در دورۀ زندگانی سلطان سلیمان باشکوه

بررسی سریال حریم سلطان - 13  رستم پاشا وقتی مُرد آسمان آبی نبود!

بررسی سریال حریم سلطان- 14   دو نامه از شاه طهماسب صفوی به سلطان سلیمان قانونی

بررسی سریال حریم سلطان- 15  نامه مهین بانو(خواهر شاه طهماسب) به خرم سلطان

بررسی سریال حریم سلطان- 16  سلاطین عثمانی و ترفند لباس زنانه!

بررسی سریال حریم سلطان- 17  هدایای پادشاه ایران به مناسبت به سلطنت رسیدن شاهزاده سلیم

بررسی سریال حریم سلطان- 18  واکنش مردم ترکیه به قتل شاهزاده مصطفی در زمان خود و 461 سال پس از آن

بررسی سریال حریم سلطان- 19  فرجامی فرجام سلطان سلیم میگسار را  رقم زد!

بررسی سریال حریم سلطان- 20  آخر و عاقبت القاص میرزا (برادر شاه طهماسب صفوی)

بررسی سریال حریم سلطان- 21  پناهندگی شاهزاده بایزید به ایرانبه روایت هامر پورگشتال

بررسی سریال حریم سلطان- 22  پناهندگی شاهزاده بایزید به ایران به روایت شاه طهماسب

 

--
پی نوشت:
1. اطناب به معنی مبالغه کردن در مدح یا ذم، زیاده روی در اوصاف و تشبیهات در نظم یا نثر.
2. اسهاب به معنی بسیار سخن گفتن، دراز کردن سخن.
برخی معتقدند اطناب و اسهاب یک معنا دارند. در مقابل، عده‌ای اطناب را اخص از اسهاب دانسته‌اند؛ به این معنا که اسهاب را تطویل در کلام دانسته‌اند، اعم از این‌که این تطویل فایده‌ای داشته باشد یا نه؛ ولی تطویل دراطناب، همراه فایده است. (سيوطي، عبد الرحمان بن ابي بكر، الاتقان فى علوم القرآن، ج 3، ص 179-181)

3. تاریخ ادبیات ایران. ذبیح الله ﺻﻔﺎ، 558/4 :1382.
3. شاه طهماسب صفوی، مجموعه اسناد و مکاتابات تاریخی همراه با یادداشت های تفصیلی، عبدالحسین نوایی، تهران، انتشارات ارغوان. چاپ دوم 1368. ص343.
4. همان، ص344.
5. همان، ص345.
6. همان، ص346 و 347.

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 8684 بار  

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید