شنبه 19 آذر 1401

به سایت پدر و پسر خوش آمدید.

اگرهای حافظ (1)

چاپ
( 110 رای )

 

حافظیهحافظیه

اگرهای حافظ (1)

 

حافظ انديشمندي است كه با غزليات روح نواز خود مرزهاي زمان را در نورديده و در اعماق دل فارسی زبانان رسوخ كرده است. در غزليات حافظ كه از همه حيث اوج غزل فارسي محسوب مي شود، كلمات خاصي وجود دارد و خواجه كه خود مبتكر اين سبك است از آن طريق مقصود خود را بيان داشته است؛ كلمات و عباراتي همچون طامات، خرابات، مغان، مغبچه، خرقه، سالوس، پير، هاتف، پير مغان، زنار، صومعه، زاهد و... از اين گونه اند.

اما در این مقاله ابیاتی از دیوان حافظ را آورده ام که خیال پروری حافظ با شاهبال "اگـر" صورت گرفته است. شاعر بلندمرتبه و استاد بزرگ اگـرگوی ایران، حافظ، در مفاهیم عرفانی بارها از "اگـر" استفاده کرده است و  به وسیله اما و اگـرهای خود مرتباً تعاریف کلاسیک را زیر سئوال برده است:

 

 صبا اگر گذری افتدت به کشور دوست       بیار نفحه‌ای از گیسوی معنبر دوست 

 

اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را        به خال هندیش بخشم سمرقند و بخارا را 

 

 گر باد فتنه هر دو جهان را به زند        ما و چراغ چشم و ره انتظار دوست

 

چه باشد ار  شود از بند غم دلش آزاد    چو هست حافظ مسکین غلام و چاکر دوست

 

 من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را باش         هر کسی آن دِرَود عاقبت کار که  کِشت

 

حافظیه 

بر سر تربت ما چون گذری همت خواه       که زیارتگه رندان جهان خواهد بود  

 

اگر نه باده  غم دل  ز یاد ما  ببرد         نهیب حادثه بنیاد ما ز جا ببرد

 

اگر نه عقل به مستی فروکشد لنگر     چگونه کشتی از این ورطه بلا ببرد 

 

گر رفیق شفیقی درست پیمان باش      حریف خانه و گرمابه و گلستان باش 

 

اگر شراب خوری جرعه‌ای فشان بر خاک        از آن گناه که نفعی رسد به غیر چه باک 

 

اگر غم لشکر انگیزد که خون عاشقان ریزد        من و ساقی به هم تازیم و بنیادش براندازیم

 

شعر حافظ

 

گر بر جای من غیری گزیند دوست، حاکم اوست       حرامم باد اگر من جان به جای دوست بگزینم

 

در هجر تو  گر چشم مرا آب نماند       گو خون جگر ریز که معذور نمانده ست

 

 صراحی یی و حریفی گرت به چنگ افتد         به عقل نوش که ایام فتنه انگیز است

 

چنین که صومعه آلوده شد  ز خون دلم     گرم به باده بشویید خق به دست شماست  

 

 اگر به زلف دراز تو دست ما نرسد          گناه بخت پریشان و دست کوته ماست

 

 کیکویت در نیویورک

بنایی شبیه به آرامگاه حافظ در باغ های " کیکویت" در نیویورک

 

حافظا روز  اجل گر به کف آری جامی      یکسر از کوی خرابات برندت به بهشت

 

 گر جان بدهد سنگ سیه لعل نگردد     با طینت اصلی چه کند بد گـُهر افتاد

 

 همای اوج سعادت به دام ما افتد       اگر تو  را  گذری بر مُقام ما  افتد

 

حباب وار براندازم از نشاط کلاه      اگر ز  روی تو عکسی به جام ما افتد

 

ز  باده  هیچت اگر نیست این نه بس که تو را           دمی ز  وسوسۀ عقل بی خبر  دارد

 

 حافظیه

قدم  دریغ مدار  از  جنازهٔ  حافظ               که گرچه غرق گناه است، می‌رود به بهشت  

 

 اگر  امام جماعت طلب کند امروز        خبر دهید که حافظ به  می  طهارت کرد

 

 سراسر بخشش جانان طریق لطف و احسان بود            اگر  تسبیح می فرمود  و گر  زُنار  می آورد

 

به سان سوسن اگر ده زبان شود حافظ         چو  غنچه پیش تواَش  مُهر بر دهن باشد

 

 بشوی اوراق اگر هم درس مایی              که علم عشق در دفتر نباشد

 

وفا و عهد نکو باشد ار بیاموزی          و گرنه هر که تو بینی ستمگری داند

 

 

 حافظیه

مراسم بزرگداشت روز حافظ در سال1391(عکس از خبرگزاری مهر)

 

گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگیر          مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد 

 

گر طَیره می نمایی و گر طعنه می زنی           ما  نیستیم  معتقدِ شیخ خودپسند

 

گر رنج پیشت آید و گر راحت ای حکیم          نسبت مکن به غیر که اینها  خدا کند

 

زان طُرّۀ پُر پیچ و خم سهل است اگر بینم ستم        از بند و زنجیرش چه غم هر کس که عیاری کند

 

گر به نزهتگه ارواح برد بوی تو باد           عقل و جان گوهر هستی به نثار افشانند

 

 حافظیه در دوره قاجاریه

حافظیه در دوره قاجاریه

 

 گر سنگ ازين حديث بنالد عجب مدار              صاحبدلان حكايت دل خوش ادا كنند

 

شاهدان  گر دلبری زین سان کنند                زاهدان را  رخنه در  ایمان  کنند

 

 خورشید خاوری کند از رشک جامه چاک           گر  ماه مهر پرور  من در  قبا  رود

 

زاهد شهر چو مهر مَلِک و شحنه گُزید            من اگر مهر نگاری  بگزینم چه شود

 

 گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد          گفتا  اگر بدانی هم اوت رهبر آید

 فروردین 1392        

پژوهش مهرداد جوانبخت

--

مطالب مرتبط:

اگرستان (فهرست اگرها به ترتیب حروف الفبا) 

اگرهای ادبی - اشعار

اگرهای حافظ (1)

اگرهای حافظ (2)

اگرهای حافظ به چیدمان کیارستمی

 اگرهای گوته

مطالب مرتبط



اشتراک گذاری

بازدید: 4821 بار  

نظرات 

 
+12 #1 ققنوس 29 فروردين 1392 ساعت 18:32
نگاه نویی است به حافظ
نقل قول
 
 
+18 #2 Ziba 20 دی 1392 ساعت 07:37
سلام
شیراز ما شهر عشق است :roll: استاد ارجمند لطفا یک اگر هم از اشعار سعدی بگذارید

زخاک سعدی بیچاره بوی عشق آید
هزارسال پس از مرگ او اگر بوئی
نقل قول
 
 
+3 #3 jimicracy 22 بهمن 1395 ساعت 12:37
گرچه گردآلود فقرم شرم باد از همتم
گر به آب چشمه خورسید دامن تر کنم

حافظ
نقل قول
 
 
+2 #4 زهرا 30 ارديبهشت 1397 ساعت 05:32
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را به خال هندیش بخشم سمرقند و بخارا را (حافظ)
اگر سالاد شیرازی به دست آرد دل ما را به آب لیمویش بخشم همه پیتزا و پاستا را (امید مهدی نژاد)
نقل قول
 

افزودن نظر


کد امنیتی
تصویر جدید